Mehmet Ali Aybar
5 Ekim 1908 - 10 Temmuz 1995

Ekim 1908'de İstanbul'da doğdu. Babası Tahsin Bey, annesi Aliye Hanım.

Galatasaray Lisesi'nde ve İstanbul Hukuk Fakültesi'nde okudu. İstanbul Hukuk Fakültesi'nde Anayasa Hukuku Asistanı (1936).

Hukuk Doktoru (1939).

Devletler Hukuk Doçenti (1942).

Vatan Gazetesinde Devletler Hukuku Üzerine Yazılar (1945).

Doçentlik görevine son verildi (1946).

Siret Uncu ile evlendi (1947).

Haftalık HÜR gazetesini yayımladı (1947).

Sıkıyönetim Komutanlığı'nca yayını yasaklandı.

İzmir'de ZİNCİRLİ HÜRRİYET'i çıkardı (1947).

Truman Doktrinine karşı çıktı (1947)

Aleyhteki öğrenci gösterileri, matbaacıları ürküttüğü için ZİNCİRLİ HÜRRİYET'i yayımlamak olanağı kalmadı. Sıkıyönetim kaldırılınca ZİNCİRLİ HÜRRİYET İstanbul'da yayımlandı (1948).

Ancak aynı oyun gene sahnelendiği için ikinci sayı çıkmadı. Cumhurbaşkanına hakaretten 1 ve 3 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı ((1949)

Cezaevinden genel afla çıktı (1950)

İstanbul'da avukatlığa başladı. (1951)

Güllü Aybar doğdu (1956).

27 Mayıs 1960'da yeni anayasa hazırlıkları sırasında Milli Birlik Komitesi Başkanı Orgeneral Cemal Gürsel'e "Sol kanatsız demokrasi olmaz. Düşün özgürlüğünü, örgütlenme özgürlüğünü sınırlayan faşist yasalarla demokrasi olmaz. Anayasa hazırlanırken solcuların da görüşü alınmalıdır. Solcuların listesini polis dosyasından bulabilirsiniz." şeklinde bir mektup yazdığı için "Devlet Başkanına komünistlik propagandası yapmak suçundan dava açıldı. Ayrıca aynı günlerde Ankara'da yaptığı bir basın toplantısı nedeniyle yine komünizm propagandası yapmak suçuyla dava açıldı. İlk davadan sıkıyönetim mahkemesinde 5 yıla hüküm giydi. Askeri Yargıtay bozdu. İkinci dava yetki bakımından çok uzadı. Sıkıyönetim kalkınca ağır cezada yargılandı, aklandı.

Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı oldu (1962).

İstanbul'dan milletvekili seçildi (1965 ve 1969).

Vietnam'da Amerika'nın işlediği savaş suçlarını yargılamak üzere kurulan RUSSEL MAHKEMESİ'ne yargıç olarak çağrılan Aybar, Vietnam'a giden bir heyetin başkanı olarak olayları yerinde ve anında gözetledikten sonra mahkemeye jenosist suçuna ilişkin rapor sundu ve Amerika'nın suçluluğu hakkındaki nihai karara imza attı (1966-1967).

15- 16 Haziran olaylarından sonra tutuklanan işçileri ve DİSK Yöneticilerini mahkemede savundu.

TİP Genel Başkanlığı'ndan, daha sonra partiden istifa etti (1970-1971).

TİP'ten ayrılan arkadaşları ile sonradan Sosyalist Devrim Partisi adını alan Sosyalist Parti'yi kurdu (1975).

Bu partinin genel başkanlığına getirildi (1975-1979)

1980 darbesinden sonra 1980'den 1984'e kadar süren DİSK'in yargılanması sırasında tüm duruşmalara katılarak DİSK'i savundu.

Çeşitli gazete ve dergilerde 40 yıldır yazıları yayımlanan Aybar'ın "Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm", "12 Mart'tan sonra Meclis Konuşmaları", "Marksizimde Örgüt Sorunu", "Neden Sosyalizm" ve "TİP Tarihi" (3 Cilt) adlı kitapları yayımlanmıştır.

10 Temmuz 1995'de İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.

NOT: Aybar'ın yaşam öyküsü inadına.com'dan alınmıştır.

“Şunu bir kere daha anladım ki insan sosyalizm için değil, sosyalizm insan içindir”
Mehmet Ali Aybar

Mehmet Ali Aybar

Türk sosyalist hareketinin önde gelen isimlerinden, kapatılan Türkiye İşçi Partisi'nin (TİP) eski lideri ve Sosyalist Devrim Partisi'nin (SDP) kurucu genel başkanı Mehmet Ali Aybar 10 Temmuz'da İstanbul'da, tedavi edildiği Florance Nightingale Hastanesi'nde kalp yetmezliği sonucu öldü.

5 Ekim 1908'de İstanbul'da doğan M. Ali Aybar, Galatasaray Lisesi'nden sonra İstanbul Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. Nazım Hikmet'in de teyze çocuğu olan Aybar, aynı fakültede anayasa hukuku asistanı, hukuk doktoru ve devletler hukuku doçenti oldu. 1946'da yazıları nedeniyle doçentlik görevine son verildi. Aynı yıl Demokrat Parti' den (DP) milletvekili adayı oldu; ancak seçilemedi. Önce Hür, sonra Zincirli Hürriyet gazetelerini çıkardı ve buralardaki yazıları nedeniyle 1949'da 3 yıl 8 ay hapis cezasına çarptırıldı. 1950'deki genel afla serbest bırakılan Aybar iki yıl sonra avukatlığa başladı. 1962'de TİP'in genel başkanlığına getirildi. 1965 ve 1969 genel seçimlerinde bu partiden İstanbul milletvekili seçildi. Aynı dönemlerde Sovyetler Birliği'nin Çekoslovakya'yı işgaline karşı çıktı ve "Türkiye’ye özgü sosyalizm” şeklinde ifade ettiği sosyaliz anlayışını savundu. Bu görüşlerine karşı çıkanlar arasındaki anlaşmazlığın büyümesi üzerine 1969' genel başkanlıktan, 1971' de de parti üyeliğinden istifa etti. 1975'te, kısa bir süre sonra Sosyalist Devrim Partisi adını alacak olan ve 12 Eylül 1980' de diğer partilerle birlikte kapatılan Sosyalist Parti' yi kurdu.

Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm (1968),12 Mart'tan Sonra Meclis Konuşmaları (1973) ve Örgüt Sorunu (1979) isimli kitapları bulunan Aybar ABD'nin Vietnam'daki savaş suçlarını yargılamak üzere oluşturulan Uluslararası Russel Mahkemesi'ne yargıç olarak da seçilmişti. Gençlik yıllarında sporda gösterdiği başarılarıyla da tanınan Aybar 1928-35 arası Türk Milli atletizm takımında yer almış, bu dönemde 100 ve 200 metre bayrak yarışlarında Türkiye rekorları kırmıştı. Aybar, 1931'de Balkan şampiyonu olan 4 X 100 bayrak takımının da başarılı koşucuları arasındaydı.